Organik ve Fonksiyonel Kabızlık Arasındaki Fark Nedir?
Kabızlık genel olarak iki ana gruba ayrılır: organik ve fonksiyonel. Çocuklarda görülen kabızlığın büyük çoğunluğu (%90'dan fazlası) fonksiyoneldir. Yani bağırsakta organik bir bozukluk olmadan, alışkanlıklara veya davranışlara bağlı olarak gelişir. Buna karşın daha nadir görülen organik kabızlık, altta yatan bir hastalığın belirtisi olarak ortaya çıkar.
Fonksiyonel kabızlık, genellikle sağlıklı çocuklarda, dışkı tutma alışkanlığı, yetersiz lif alımı, az sıvı tüketimi, tuvalet eğitimine bağlı stres veya hareketsizlik gibi faktörlerle ortaya çıkar. Bu çocukların fizik muayeneleri genellikle normaldir ve büyüme-gelişmeleri etkilenmez. Tanı koymak için genellikle ileri tetkiklere gerek kalmaz; çünkü klinik öykü ve basit bir muayene ile tanı konabilir.
Buna karşılık, organik kabızlık ciddi bir durumun habercisi olabilir. Örneğin, doğuştan gelen bağırsak sinir hücresi eksikliği (Hirschsprung hastalığı), omurilik anormallikleri (spina bifida gibi omurganın kapanma kusurlari), hipotiroidi (tiroid bezinin normalden az calismasi ve buna bagli tiroid hormonlarinda yetersizlik), metabolik hastalıklar veya bazı nörolojik sorunlar organik kabızlığa neden olabilir. Bu durumda kabızlık, doğumdan itibaren vardır, bebek dogumdan sonraki ilk kakasını zamanında yapmamış olabilir, dışkılama hiçbir zaman düzenli olmamıştır ve genellikle büyüme-gelişme de etkilenir.
Doktorlar fonksiyonel ve organik kabızlık ayrımını yaparken bazı uyarı işaretlerine dikkat eder: Cok erken yaşta başlayan kabızlık (özellikle 6 aydan küçük bebeklerde), karında şişlik, anüste anormal görünüm, dışkılamada sürekli zorluk, kilo alımında gerilik ya da ailede bilinen genetik hastalıklar varsa bu durumlar organik nedenleri düşündürür. Bu şüphe varsa ileri tetkikler (örneğin bagirsaktan parca alinmasi, bagirsak ici basinc testleri ve hormon analizi) yapılır.
Kaynaklar
- 1. Tabbers MM, Di Lorenzo C, Berger MY, et al. Evaluation and Treatment of Functional Constipation in Infants and Children: Evidence-Based Recommendations From ESPGHAN and NASPGHAN. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(2):258–274. doi: 10.1097/MPG.0000000000000266.
- 2. Hyams JS, Di Lorenzo C, Saps M, et al. Functional Disorders: Children and Adolescents. Gastroenterology. 2016;150(6):1456-1468.e2. doi: 10.1053/j.gastro.2016.02.015.
- 3. Benninga MA, Faure C, Hyman PE, et al. Childhood functional gastrointestinal disorders: neonate/toddler. Gastroenterology. 2016;150(6):1443–1455. doi: 10.1053/j.gastro.2016.02.016.
- 4. Tran DL, Sintusek P. Functional constipation in children: What physicians should know. World J Gastroenterol. 2023 Feb 28;29(8):1261-1288. doi: 10.3748/wjg.v29.i8.1261.