Laksatifler Nasıl Çalışır?

PEG, Laktuloz, Bisakodil vb. ilaçlar ne işe yarar?

Diyet ve davranış değişiklikleri bir çocuğun kabızlığını yönetmek için yeterli olmadığında, bir sağlık uzmanı ilaç önerebilir. Çocukluk çağı kabızlığı için en sık kullanılan ilaçlar laksatiflerdir. Bağırsak hareketlerini daha kolay ve daha düzenli hale getirmeye yardımcı olmak için farklı şekillerde çalışırlar. Etki mekanizmasına göre ozmotik ve uyarıcı (stimulant) olmak üzere iki grupta incelenirler. Aşağıda her bir ajana ait nasıl etki ettiği ve tedavideki etkinliği üzerine kısa bilgi verilmektedir. Çoklu ticari isim kullanılmış olup bu isimler ülkeden ülkeye değişmektedir.

Ozmotik Laksatifler

Dışkının yumuşamasını ve geçişini kolaylaştırır. Çocuklarda ilk basamak ve en yaygın kullanılan tedavi grubudur.

Polyethylene Glycol 3350 (PEG 3350) – Miralax®, Laxaday®, RestoraLAX®

PEG 3350 kokusuz, tatsız bir tozdur ve sıvıya karıştırılarak verilir. Barsaktan emilmez ve kan dolaşımına geçmez, bağımlılık yapmaz ve uzun süreli kullanımda güvenlidir.

Polyethylene Glycol 4000 (PEG 4000) – DulcoSoft®

PEG 3350 ile aynı mekanizmayla çalışır; tek farkı moleküler ağırlığının biraz daha yüksek (4000 g/mol) olmasıdır. Klinik etkinliği PEG 3350 ile benzerdir, bazı çalışmalarda tadının daha iyi tolere edildiği bildirilmiştir.

Lactulose – Duphalac®, Chronolac®, Lactulax®

Sentetik bir disakkarit olup bakterilerce parçalanarak bağırsakta su tutulmasını sağlar. Ancak güncel veriler, sanıldığı gibi tamamen emilmeden atılmadığını ve etkinliğinin PEG'e kıyasla daha düşük olduğunu göstermektedir. Gaz ve şişkinlik yapabilir. Bu nedenle artık çoğu kılavuzda PEG bulunmadığında ikinci seçenek olarak önerilmektedir.

Uyarıcı (stimulant) Laksatifler

Bağırsak kaslarını doğrudan uyararak dışkının ilerlemesini sağlar. Genellikle kısa süreli kullanım veya disimpaksiyon (temizleme) amaçlı tercih edilir; uzun süreli kullanımları önerilmez.

Bisacodyl – Dulcolax®, Correctol®, Alophen®

Oral (ağızdan) veya supozituvar (rektal yolla yani makatten verilen) formda kullanılabilir. Oral alındığında 6–12 saat içinde, rektal formda 15–60 dakika içinde etki gösterir. Kolon mukozasını uyararak peristaltizmi yani barsak hareketlerini artırır.

Senna (Sennosides) – Senokot®, Ex-Lax®, Fletcher's® Castoria

Cassia angustifolia bitkisinden elde edilen doğal bir uyarıcı laksatiftir. Halk arasında sinameki olarak bilinen bitkidir. Bu bitkiden elde edilen sennosid bileşikleri kolon kaslarını uyarır ve mukozal sekresyonu artırır. Etkisi genellikle 6–10 saat içinde başlar. Karın krampları ve dışkı renginde koyulaşma yapabilir.

Bu ilaçların bir sağlık uzmanının rehberliğinde kullanılması çok önemlidir. Uzman, çocuğun yaşına, kilosuna ve kabızlığının şiddetine göre doğru laksatif türünü ve uygun dozu belirleyecektir.