Kabızlık ailevi midir?
Kabızlığı olan çocukların ebeveynleri sıklıkla kendilerinin ya da diğer aile üyelerinin de benzer sorunlar yaşadığını belirtir. Bu durum, fonksiyonel kabızlığın genetik bir bileşeni olup olmadığı sorusunu gündeme getirmiştir.
Genetik Bağlantıya Dair Kanıtlar
Araştırmalar, kabızlığa karşı ailevi ve muhtemelen genetik bir yatkınlık olduğunu göstermektedir. Birçok çalışma, fonksiyonel kabızlığı olan çocukların ebeveynlerinde veya kardeşlerinde aynı sorunun daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology dergisinde yayımlanan bir derleme, kabızlıkta aile içi sıklığın yaygın olduğunu ve kabız çocukların birinci derece akrabalarında kabızlık oranlarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunduğunu bildirmiştir [1].
Ayrıca, tek yumurta ikizlerinde (genetik olarak %100 benzer) kabızlık görülme oranının çift yumurta ikizlerine (%50 genetik benzer) göre daha yüksek olduğu bildirilmiş ve bu da kolonik motilite örüntülerinde genetik katkıyı desteklemiştir [2].
Henüz hangi genlerin doğrudan etkili olduğu net olarak tanımlanmasa da, bazı bireylerde bağırsak hareketinin yavaş olmasına veya bağırsak hareketlerindeki sinirsel düzenlemenin farklı olmasına yol açan kalıtsal eğilimler bulunduğu düşünülmektedir.
Sadece Genlerle Açıklayamayız
Genetik faktörler rol oynayabilse de fonksiyonel kabızlık çok faktörlü bir durumdur. Çevresel ve davranışsal etkenler de en az genetik kadar önemlidir. Aile bireyleri yalnızca genlerini değil, aynı zamanda beslenme alışkanlıklarını, yaşam tarzlarını ve tuvaletle ilgili davranış biçimlerini de paylaşırlar. Düşük lifli aile diyetleri veya çocukların ebeveynlerinden gözlemleyerek öğrendiği dışkı tutma davranışları kabızlığın sürmesine neden olabilir. Bu nedenle kabızlığın aile içinde görülmesi, genetik yatkınlık ve paylaşılan çevresel faktörlerin birlikte etkisinden kaynaklanmaktadır.
Bu Ebeveynler İçin Ne Anlama Geliyor?
Kendinizde ya da ailenizde kabızlık öyküsü varsa, çocuğunuzda sağlıklı bağırsak alışkanlıklarını erken yaşta teşvik etmeniz çok önemlidir: Liften zengin beslenme (meyve, sebze, tam tahıllar), yeterli sıvı alımı, olumlu, düzenli tuvalet rutini gereklidir.
Çocuğunuzun genetik yapısını değiştiremezsiniz, ancak çevresel ve davranışsal etkenleri düzenleyerek kronik kabızlığın önlenmesinde büyük fark yaratabilirsiniz.
Kaynaklar
- 1. Peeters B, Benninga MA, Hennekam RC. Childhood constipation; an overview of genetic studies and associated syndromes. Best Pract Res Clin Gastroenterol. 2011 Feb;25(1):73-88. doi: 10.1016/j.bpg.2010.12.005.
- 2. van den Berg MM, Benninga MA, Di Lorenzo C. Epidemiology of childhood constipation: a systematic review. Am J Gastroenterol. 2006 Oct;101(10):2401-9. doi: 10.1111/j.1572-0241.2006.00771.x.
- 3. Benninga MA, Faure C, Hyman PE, St James Roberts I, Schechter NL, Nurko S. Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Neonate/Toddler. Gastroenterology. 2016 Feb 15:S0016-5085(16)00182-7. doi: 10.1053/j.gastro.2016.02.016. Epub ahead of print.